Teminat Senedi ve Diğer Senetler

Teminat Senedi ve Diğer Senetler arasındaki farklılıklar ticari ilişkide oldukça sorun teşkil etmektedir.tacirlerin teminat senedi olarak aldıkları senetleri normal senet kapsamında kullanımı veya tam aksi durumlarda problemler ortaya çıkmaktadır.

Senet Nedir?

Senet, bir kişinin ödemeye veya yapmaya borçlu olduğu şeyi göstermek amacıyla en az iki kişi arasında düzenlenen belgedir. Ticari olarak senet, satılan mal ve hizmet tutarlarının peşin ödenmemesi halinde ileri bir tarihte ödenmesini düzenleyen belgedir.

Teminat Senedi Nedir?

Bir anlaşmaya göre verilen bir sözün, malın veya hizmetin eksiksiz tamamlanacağını, sorunsuz yerine getirileceğini  sorun yaşandığı takdirde belirli sorumluluklarla karşı karşıya kalacağını beyan eden tarafın imzaladığı sözleşmeye güvence veren ticari ve hukuki belge niteliğinde şartlı ve bedelli belgedir.

Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanununda sayılan kıymetli evraklar arasında bulunmayan teminat senedi, sözleşmeler çerçevesinde iş ve hukuk hayatında sıkça yer alan ve kullanılan bir senettir.Ticari hayatta sıkça karşılaşılan teminat senedine insanlar imza atmakta ve borç altına girmekte ve hatta icra takibi başlatılıp evlerine icra bile gelebilmektedir.

Teminat Senedi Nasıl Düzenlenir?

Teminat senedi düzenlenmenin belli bir şekli vardır. Öncelikli olarak senedin teminat senedi vasfını taşıması için;

  • Senedin vade kısmına ‘teminat senedidir’ yazılması gerekir. Yargıtay ‘senettir’ ibaresini teminat senedi için yeterli görmemekte hatta Yargıtay teminatı ne sebeple verildiğinin dahi belirtilmesi gerektiğini söylemektedir. Bu hususlar eksikse teminat senedi olmaz ve söz konusu senet için kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılabilir.
  • Senedin ön yüzüne ‘../../…. tarihli şu sözleşmeye konu olarak hazırlanmıştır’yazılmalıdır.
  • Genelde sorulan ‘Senedin arka yüzüne ne yazılır?’ sorusuna da cevap olması bakımından senedin arka yüzüne hangi konu için teminat senedi hazırlandığı özetlenmelidir.
  • Özet kısmında ‘-… anlaşma üzerine bu teminat sözleşmesi hazırlanmıştır, sözleşme konusu tamamlandığında teminat senedinin hükümleri geçersizdir, ciro edilemez’ notunun borçlunun güvenliği için yazılması gerekir.
  • Rakamı yazılmayan, boş senede atılan imzalar borç doğursa da yasal değildir. Boş bırakılıp sonradan doldurmak suçtur.
  • Senet tarafların bilgisi dahilinde doldurulmalıdır.

Teminat Senedinin Genel Özellikleri

  • Teminat senedi sözleşmeye güvence verilmesi amacıyla oluşturulur.
  • Düzenlenen senedin teminat senedi olabilmesi iki şekilde olabilmektedir;

-Senedin hangi konuda verildiği belirtilmeli

-Ayrı bir sözleşmeyle söz konusu teminat senedine atıf yapılarak senedin teminat senedi olduğunun belirlenebilir olması gerekir.

  • Teminat senetleri tek taraflı olarak menfaat doğururlar.
  • Teminat senedi sözleşmeyle olan bağlarından dolayı bağımsız nitelikte değildir. Bu sebeple teminat senetlerinin üçüncü kişilere ciroları, teminat senetlerinin özet kısmında belirtildiği gibi geçersizdir.

Teminat Senedinin Kullanılabileceği Durumlar

Teminat Senedinin Kullanılabileceği Durumlar aşağıdaki hallerdir;

  • İş sözleşmesi
  • Alım ve satım işlemleri
  • Devir işlemleri
  • Kiralama
  • İş başvurusu
  • Kiralamada depozito

Teminat Senedinde İcra Takibi

Teminat senedinin şartları oluşursa icra takibi yapılabilir.Teminat senetleri alacaklı ve borçlu için açısından ayrı ayrı değerlendirmek gerekir;

Alacaklı Açısından Teminat Senedi

Alacaklı açısından teminat senedinin daha kolay anlaşılması için örnek üzerinden anlatacak olursak bir toptancıdan belirli sayıda mal sipariş ettiniz. Mal da sıkıntı yaşamamak adına istediğiniz özelliklere yani belli kalitede olması, hatalı, bozuk olması durumunda karşı tarafın yükümlülüklerini yerine getireceğine dair güvence amacıyla karşı tarafa senet imzalattınız. Karşı taraf da teminat senedinin kurallarına uygun olarak senedi imzaladı.

Mallar konusunda teminat senedine dayalı olarak sıkıntı yaşandığı takdirde karşı taraf teminat senedine uymadı, güvence sözün yerine getirmediyse alacaklı bakımından elinde bulunan mal sipariş, teslim evrakları, fatura ve diğer delil niteliği de oluşturabilecek belgelerle teminat senedinin karşılığı olan tutarın tahsilini yargı yolula talep edebilirsiniz. Hem alacaklı için geçerli bir teminat senedi alacağına kavuşması için kolaylık oluşuracak hem de bir alacak davası ile alacağına kavuşmasını sağlayacaktır.

Borçlu Açısından Teminat Senedi

Borçlu açısından teminat senetlerinde menfi tespit davası açılarak borcun aslında nereden kaynaklandığının ispat edilmesi gerekir. Menfi tespit davasını daha detaylı öğrenmek için Farah Hukuk internet sayfasındaki ‘Menfi Tespit Davası Nasıl Açılır?’ makalesine bakabilirsiniz. Senedin bağlı olduğu sözleşmeyi delil olarak sunarak kambiyo niteliğinde değilde şartları olan bir akitten kaynaklanan güvence bedeli olduğunu borçlunun elindeki belgelerle ispat etmesi borçu açısından hem kolay hem de olumlu sonuçlar doğurur.

Teminat Senedinin Diğer Senetler ile Arasındaki Farklar

Senet, bir kişinin ödemeye veya yapmaya borçlu olduğu şeyi göstermek amacıyla en az iki kişi arasında düzenlenen belgeyken teminat senedi ise var olan bir sözleşmeye güvence olarak ileri sürülür. Teminat senedi, sözleşmeye konu olan iş yapılmazsa veya eksik yapılırsa karşı tarafın zararını tazmin etmek amacıyla karşılıklı menfaat ilkesine göre hazırlanmış güvence veren senettir.

‘Teminat senedi nasıl düzenlenir?’  kısmında belirttiğimiz gibi teminat senedinin bazı şekil şartları vardır. Bu şekil şartları olmazsa teminat senedi geçerli olmaz. Gerekli şartları barındırmayan ve teminat senedi olarak kabul edilemeyen bir senet için kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılması mümkündür. Teminat senedi özelliklerini taşıyan bir senet ise ancak genel haciz yolu ile takip edilebilir ya da alacak davasına konu olabilir.

Teminat senedini diğer senet türlerinden ayıran en temel özellik ‘sözleşmeye güvence olarak verilmesi’ dir.

Teminat senedinin diğer senetlerden farkı noktasında üzerinde sıkça durulan borç senedi ve teminat senedine birlikte değinecek olursak, borç senedi herhangi para veya mal borcuna ilişkin vadesi, tutarı belirlenmiş tarafların bilerek, isteyerek vardığı anlaşma üzerine ödeme sözü niteliği taşıyan imzalı kıymetli evraktır. Normal borç senedinin teminat senedi hükmü kazanabilmesi için teminat senedine ilişkin düzenlemeler, eklemeler yapılması gerekir.

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz