Sigorta Sözleşmesi Ve Çeşitleri

Sigorta Sözleşmesi Ve Çeşitleri genel itibari ile Türk Ticaret Kanununda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.Sigorta Sözleşmesinin tarafları ve sigorta sözleşmesi Çeşitleri hakkında ayrıntılı olarak bilgi vermeye çalışalım.

Sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilecek bir menfaatin zarara uğraması halinde bunu tazmin etmeyi ya da kişilerin hayat süreleri ve hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar sebebiyle bir para ödemeyi yükümlendiği sözleşmeye sigorta sözleşmesi denir. Yani sigorta sözleşmesiyle kişiler malvarlıklarını ve hayatlarıyla ilgili durumları korumak ister. Sigorta sözleşmesi sigortacı ile sigorta ettiren arasında yapılır. Sigorta sözleşmesinde şunlar yer alır;

  • Sigortacı
  • Sigorta Ettiren
  • Lehtar (Sigortalı kişi)
  • Prim
  • Sigortadan doğacak menfaat
  • Sigorta Bedeli
  • Riziko (Belirli bir risk)

Ruhsatsız bir sigorta şirketiyle bu durum bilinerek bir sigorta sözleşmesi yapılıyorsa doğan alacak hakkında dava açılamaz ve takip yapılamaz.  Ayrıca ruhsatsız sigorta şirketiyle bu durumunu bilerek sigorta sözleşmesi yapan kişi isteyerek yaptığı ödemeleri geri alamaz.

Riziko, zarar meydana getirebilecek bir olayın gerçekleşme ihtimalidir. Riziko, riske benzer bir kavramdır. Riziko, sigorta sözleşmesinde yer alması gereken temel unsurlardandır. Sigorta sözleşmesindeki olayın riziko sayılması için şu şartları sağlaması gerekir;

  • Olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmamalıdır.
  • Olayın gerçekleşeceği tarih belirsiz olmalıdır.
  • Olay henüz gerçekleşmemiş olmalıdır.
  • Olay kişinin malvarlığında veya şahsında zarar meydana getirebilecek olmalıdır.

Bazı olaylar ise riziko sayılmaz.Bu olaylar şu şekilde sıralanabilir;

  • Sigortalının hilesi ya da kasıtıyla gerçekleşen olaylar.
  • Hayatın olağan akışına, doğa kanunlarına göre gerçekleşmesi beklenmeyen olaylar.
  • Ahlaka aykırı davranışların sebebiyet verdiği olaylar.

Karşılıklı sigorta birden fazla kişinin bir araya gelerek içlerinden bir kişinin bir riskin gerçekleşmesi durumunda doğabilecek zararlarını tazmin etmeyi borçlanmalıdır. Yani karşılıklı sigortada birden fazla kişi bir araya gelmeli, içlerinden bir kişi hakkında gerçekleşebilecek bir risk anlaşmanın konusu olmalı ve bu risk gerçekleşirse belirlenen kişiye diğerleri tazminat ödemeyi borçlanmalıdır. Karşılıklı sigorta sadece kooperatif şirket şeklinde yürütülebilir.

Sigortacı, sigorta edilen riski, dilediği şartlarla, yeniden sigorta ettirebilir. Bu duruma reasürans ya da mükerrer sigorta denir. Sigortacılar yüklenmeleri mali olarak mümkün olmayan riskler için reasürans yolunu kullanarak bu riskleri başka bir sigortacıya sigorta ettirmiş olur. Reasüransla sigortacının, sigorta ettirene karşı yükümlülükleri ve borçları ortadan kalkmaz. Sigorta ettiren reasürans ile sigortacıya karşı doğrudan dava açma ve istemde bulunma hakkı kazanmaz.

Bazı hallerin varlığı halinde sigorta ettiren veya sigortalı sigorta yapamaz. Bu haller için yapılan sigorta sözleşmeleri geçersiz olur. Sigortanın geçerli olmadığı durumlar şöyledir;

  • Kanunun emredici hükümlerine fiilden doğabilecek zararlar.
  • Ahlâka fiilden doğabilecek zararlar.
  • Kamu düzenine fiilden doğabilecek zararlar.
  • Kişilik haklarına aykırı fiilden doğabilecek zararlar.

Sigorta sözleşmesinin yapılması için sigorta ettirmek isteyen kişi sigortacıya teklifname gönderir. Sigortacı bu teklifnameye gönderildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde red cevabı vermemişse sigorta sözleşmesi kurulmuş sayılır. Sigorta ettiren teklifname verirken ödeme yaptıysa sigorta sözleşmesinin kurulmasından sonra bu ödemeler sigorta primi olarak kabul edilir. Eğer sözleşme kurulmazsa teklifnameyle birlikte yapılmış ödemeler faiziyle birlikte geri ödenir

Temsilci aracılığıyla sigorta sözleşmesi yapmak mümkündür. Yetkisiz temsilcinin yaptığı sigorta sözleşmelerinde ilk sigorta döneminin primlerin temsilci sorumludur. Temsilci tarafından sigorta ettirilen kişi riziko gerçekleşmeden önce veya gerçekleştikten sonra sigorta sözleşmesine icazet verebilir. Temsilcinin yetkisiz olarak yaptığı  veya başkasının adına yapıldığı anlaşılmayan sigorta sözleşmeleri temsilci adına yapılmış sayılır.

Sigorta sözleşmesi yapılırken sigortalanmak istenen menfaatler mevcut olmalıdır. Eğer sigorta sözleşmesinin yapıldığı anda bu menfaatler mevcut değilse sigorta sözleşmesi geçersiz olur. Sigorta sözleşmesi yapıldıktan sonra, sözleşme devam ederken, sigortalanan menfaat ortadan kalkarsa menfaatin ortadan kalktığı anda sigorta sözleşmesi geçersiz hale gelir.

Sigorta sözleşmesinde öngörülmüş olan rizikolar gerçekleştiğinde ortaya çıkan zararlardan “veya bedelden sigorta sözleşmesinin tarafı olan sigortacı sorumlu olur. Sigortacı, sigorta sözleşmesinde öngörülmüş olan rizikolardan sigorta teminatı dışında kalan rizikolar olduğunu iddia ediyorsa bunu ispatlamalıdır. İspatlayamadığı takdirde bu rizikolardan sorumluluğu devam eder.

Sigortanın ne kadar süreceği sigortacı ve sigorta ettiren tarafından sigorta sözleşmesinde belirlenir. Sigorta süresi, sigorta sözleşmesinde belirlenmediyse mahkemeye başvurarak belirlenmesi istenebilir. Mahkeme, sigortacı ve sigorta ettirenin isteklerini, gelenekleri ve şartları göz önüne alarak bir sigorta süresi belirler.

Türk Ticaret Kanunu’na göre sigorta dönemi kural olarak 1 yıldır. Fakat taraflarca prim daha kısa zaman dilimlerine göre hesaplanmış olabilir. Bu durumda yapılan hesaba göre sigorta dönemi de değişiklik gösterebilir.

Olağanüstü bazı durumlarda sigorta sözleşmesinin feshi gündeme gelir. Sigorta ettiren kişi bu olağanüstü durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde sigorta sözleşmesini feshedebilir. Sigorta sözleşmesini fesih hakkı veren olağanüstü durumlar şu şekildedir;

  • Sigortacının konkordato ilan etmesi.
  • Sigortacının ilgili sigorta dalına ilişkin ruhsatının iptâl edilmesi.
  • Sigortacının sözleşme yapma yetkisinin kaldırılması.

Sigorta ettiren primlerin tamamını ödemeden konkardato ilan ettiyse sigortacının da sigorta sözleşmesini feshetme hakkı doğar. Sigortacı bu durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 aylık bildirim süresine uyarak sigorta sözleşmesini feshedebilir. Fakat sigortacı bu fesih hakkını zorunlu sigortalar ile prim ödemesinden muaf hale gelmiş can sigortalarında kullanamaz.

Belirtilen olağanüstü durumlar dışında da fesih hakkı doğuran durumlar vardır. Sigortacının sigorta teminatını kapsamını değiştirmeden yaptığı prim yükseltmeleri sigorta ettirene fesih hakkını kazandırır. Bu durumda sigorta ettiren sigortacının prim yükselttiğine dair bildirimini aldığı tarihten itibaren 1 ay içinde sigorta sözleşmesini feshedebilir.

Sigortacı haklı sebeplerle sigorta sözleşmesinin bazı hükümlerini feshediyorsa veya sigorta sözleşmesinden cayıyorsa ve bu durumda geri kalan hükümlerle sözleşmeyi yapmayacağı halden anlaşılıyorsa sigortacı sözleşmeyi tamamen feshedebilir. Sigortacının sigorta sözleşmesini kısmen feshi veya sigorta sözleşmesinden cayması sigorta ettirene tamamen fesih ve cayma hakkı kazandırır.

Sigortacının sigorta ettirene yapacağı tebliğ ve bildirimler sigorta ettirenin veya gerektiğinde sigortalının ya da lehtarın sigortacıya bildirilmiş son adreslerine yapılır. Sigorta ettirenin sigortacıya yapacağı tebliğ ve bildirimler ise sigortacıya veya sözleşmeyi yapan ya da yapılmasına aracılık eden acenteye yapılır.

Sigortacı aciz haline düştüyse veya hakkında yapılan takip sonuçsuz kaldıysa sigorta ettiren taahhüdün yerine getirileceğine dair teminat isteyebilir. Sigorta ettirenin teminat talebi 1 hafta içerisinde kabul edilmezse sigorta ettiren sigorta sözleşmesini feshedebilir.

Sigorta ettirenin primin ödenmesinden önce aciz haline düşmesi, iflas etmesi veya hakkında yapılan takibin sonuçsuz kalması halinde sigortacı da aynı şekilde sigorta sözleşmesini feshedebilir.

Sigortacı iflas ederse sigorta sözleşmesi sona ermiş olur. Sigorta ettiren, sigortacının iflasından önce ödenmeyen tazminatları iflas masasında alabilir. Sigorta ettiren bu alacağı için iflas masasına üçüncü sırada katılır.

Sigorta sözleşmesinden doğan bütün haklar alacağın vadesinin geldiği tarihten itibaren 2 yıl,  sigorta tazminatı ve bedeline ilişkin haklar ise rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren her halde 6 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

Sigorta sözleşmesinde sigortacının sigorta ettirene karşı borçları ve yükümlülükleri bulunur. Bu borçlar ve yükümlülükler kanunda şu şekilde sayılmıştır;

  • Rizikoyu taşıma yükümlülüğü = Sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidinin ödenmesi ile başlar. Eşya taşıma ile ilgli sigortalarda sigortacının sorumluluğu sigorta sözleşmesinin yapılması ile başlar. Sigortacının sorumluluğu henüz başlamamışken sigorta ettirenin, sigortalının ya da lehtarın etkisi olmaksızın rizikonun gerçekleşmesi imkansızlaşırsa sigortacı prim hakkı kazanamaz.
  • Aydınlatma yükümlülüğü = Sigorta sözleşmesi yapılmadan önce sigortacı sigorta sözleşmesiyle ilgili tüm bilgileri, sigortalının özellikle dikkat etmesi gerekenleri sigortalının haklarını, ileride oratay çıkabilecek bildirim yükümlülüklerimi sigorta ettirene bildirir. Bu bildiri yazılı olmalıdır. Sigortacı sigorta ettirene inceleme için yeterli süreyi vermelidir. Sigortacı aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmediyse ve sigorta ettiren 14 gün içinde itiraz etmemişse sigorta sözleşmesi belirlenen şartlarla kurulmuş olur.
  • Sigorta poliçesi verme yükümlülüğü = Sigortacı sigorta sözleşmesini kendisi ya da acentesi yaptıysa 24 saat, diğer durumlarda ise 15 gün içinde yetkililer tarafından imzalanmış bir poliçeyi sigorta ettirene vermelidir. Poliçenin geç verilmesi sebebiyle ortaya çıkan zarardan sigortacı sorumlu olacaktır. Sigorta poliçesinde tarafların hakları, temerrüde ilişkin hükümler ve genel ve özel şartlar yer alır. Poliçe kolay anlaşılacak biçimde hazırlanmalıdır.
  • Giderleri ödeme borcu = Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar rizikonun, tazminatın veya ödenecek bedelin kapsamını belirlemek için bazı giderler yapabilir. Bu giderler makul oldukça, işe yaramamış olsalar dahi, sigortacı tarafından ödenir.
  • Tazminat ödeme borcu = Sigorta tazminatı kural olarak nakit ödenir. Sigorta tazminatının vadesi, rizikonun gerçekleşmesiyle gerekli belgeleri alan sigortacının araştırmalı bitince ve rizikonun gerçekleştiğine dair sigorta ettiren tarafından yapılan bildirimden 45 gün sonra gelir. Can sigortalarında bu 45 günlük süre 15 güne düşer. Sigortacının bildirim üzerine yaptığı inceleme 3 ay içerisinde tamamlanamadıysa, sigortacı hasar miktarının en az %50’sini avans olarak öder. Sorumuluk sigortası hariç diğer sigorta türlerinde sigorta süresi içinde yapılan kısmi tazminat ödemeleri sigorta bedelinden düşülür. Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtarın ihmali sebebiyle ortaya çıkan zararları sigortacı tazmin eder. Fakat bu kişiler kasıtlı olarak rizikonun gerçekleşmesine sebep olduysa sigortacı tazminat ödemekten kurtulur.

Sigorta sözleşmesi nedeniyle sigortacının borç ve yükümlülükleri olduğu gibi sigorta ettirenin de bazı borçları ve yükümlülükleri vardır. Kanunda sigorta ettirenin borçları ve yükümlülükleri şu şekilde belirtilmiştir;

  • Prim ödeme borcu : Kural olarak, sigorta ettiren primi peşin öder. Sigorta primi nakit olarak ödenir fakat ilk taksit nakit olarak ödendiyse sonraki taksitler kambiyo senedine bağlanabilir. Sigortacının sorumluluğu henüz başlamadıysa sigorta ettiren belirlenen primin yarısını ödeyerek sözleşmeden cayabilir. Sigorta priminin taksitle ödenmesi konusunda taraflar anlaşmışsa ilk taksit sözleşme yapılır yapılmaz be poliçenin teslimi karşılığında ödenir. Daha sonraki taksitlerin ne zaman ödeneceği, ödeme miktarı ve vadesi geldiğinde ödenmemesinin sonuçları yazılı olarak sigorta ettirene bildirilir. Taksitle ödemenin kararlaştırıldığı sigortalarda rizikonun gerçekleşmesiyle tazminat ve primlerin tamamının vadesi gelmiş sayılır. Başkası lehine yapılmış bir sigorta söz konusu ise sigorta ettirene yapılan takibin sonuçsuz kalması durumunda zarar sigortalarında sigortalıya, can sigortlarında lehtara bu durum bildirilir. Bu kişiler primi ödemeyi kabul ederse sözleşme bu kişilerle devam eder. Kabul etmezlerse sigortacı primi ödemeyen sigorta ettirene karşı hukuki haklarını kullanır. Sigorta primi, sigorta ettirenin, sözleşmede gösterilen adresinde ödenir. Primi etkileyen sebeplerde, rizikonun hafiflemesini gerektiren değişiklikler meydana gelmişse, prim indirilir ve gereğinde geri verilir. Primin ilk taksidi veya tamamı bir defada ödenmesi konusunda anlaşıldıysa ve prim zamanında ödenmemişse, sigortacı, sözleşmeden 3 ay içinde cayabilir. İlk taksit dışındaki prim taksitlerinden herhangi biri zamanında ödenmediğinde sigortacı sigorta ettirene noterden veya iadeli taahhütlü mektupla 10 gün içinde borcunu ödemezse sözleşmenin feshedilmiş sayılacağına dair ihtar gönderir. 10 gün içinde borç ödenmezse fesih gerçekleşir.
  • Beyan yükümlülüğü : Sigorta ettirenin sözleşmenin yapılmasında, teklifin yapılması ile kabulü arasındaki değişikliklerde, sözleşme süresi içinde ve riziko gerçekleştiğinde beyanda bulunma yükümlülüğü vardır.
    • Sözleşmenin yapılmasında beyan yükümlülüğü:  Sigorta ettiren, sigorta sözleşmesinin yapılması sırasında bildiği tüm önemli hususları sigortacıya bildirmelidir. Sigortacıya bildirilmeyen husus sözleşmenin yapılmamasına ya da farklı şekilde yapılmasına yol açacaksa önemli sayılır. Bu bildirme yükümlülüğü yerine getirilmediyse sigortacı, beyan yükümlülüğünün ihlal edilmiş olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde cayabilir ya da prim farkı isteyebilir.
    • Teklifin yapılması ile kabulü arasındaki değişikliklerde beyan yükümlülüğü: Teklifin yapılması ile kabulü arasındaki bir sürede değişiklikler ortaya çıkarsa sigorta ettiren bunları sigortacıya bildirmelidir. Bu bildirme yükümlülüğü yerine getirilmediyse sigortacı, beyan yükümlülüğünün ihlal edilmiş olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde cayabilir ya da prim farkı isteyebilir.
    • Sözleşme süresi içinde beyan yükümlülüğü: Sigortacı izin vermedikçe sigorta sözleşmesi yapıldıktan sonra sigorta ettiren rizikoyu veya mevcut durumu ağırlaştırarak tazminat miktarını artırmaya yönelik davranamaz. Sigortacı böyle bir durumun varlığını öğrendiği takdirde, bu tarihten itibaren 1 ay içinde sözleşmeyi feshedebilir veya prim farkı isteyebilir.
    • Riziko gerçekleştiğinde beyan yükümlülüğü: Sigorta ettiren riziko gerçekleştiğinde bu durumu sigortacıya bildirmelidir. Rizikonun bildirilmemesi ya da geç bildirilmesi tazminat veya bedelde bir artışa neden olursa bunlarda indirim yapılabilir.
  • Bilgi verme ve araştırma yapılmasına izin verme yükümlülüğü: Riziko gerçekleştikten sonra sigorta ettiren rizikonun ve tazminatın kapsamının belirlenebilmesi için sigortacıya gerekli tüm bilgi ve belgeleri sağlamalıdır. Bu yükümlülük yerine getirilmediği için ödenecek tazminat artarsa indirim yoluna gidilir.
  • Zararı önleme, azaltma ve sigortacının rücu haklarını koruma yükümlülüğü: Sigorta ettiren, riziko gerçekleştiyse veya gerçekleşme ihtimali yüksekse zararın önlenmesi ve sigortacının üçüncü kişilere rücu haklarının korunabilmesi amacıyla önlemler almakla yükümlüdür. Sigortacının bu yöndeki talimatlarına mümkün olduğunca uyulmalıdır. Bu yükümlülüğün ihlali sigortacının aleyhine bir durum yarattıysa indirim sebebi olur.

Mal Sigortaları

Mal sigortasını, rizikonun gerçekleşmemesinde menfaati bulunanlar yapabilir. Mal sigortasıyla rizikonun gerçekleşmesiyle zarar görecek olan menfaat teminat altına alınır. Sigorta edilen malın ayıbı sebebiyle doğan zararlar ve rizikonun gerçekleşmesiyle doğan kazan kayıplar kural olarak mal sigortasının kapsamında değildir.

Mal sigortası, bir mala gelen zararın giderilmesi amacıyla yapılan sigorta türüdür. Mala gelen zarar sonucunda ekonomik kayıplar meydana gelir. Mal sigortası sayesinde kişiler bu zararlarını sigortadan karşılayabilir. Mal sigortasının birçok türü vardır.

Mal sigortasının birçok türü vardır. Mala gelebilecek zararın niteliğine ve malın özelliklerine göre farklı sigorta türleri yapılabilmektedir. Mal sigortası türleri farklı rizikolara yönelik olarak zararı karşılamak amacıyla yapılır.

  • Yangın Sigortası: Yangın sigortası ile yangın sonucu ortaya çıkan zararların karşılanması sağlanır. Yangın sigortası yangınları, yıldırım sonucu oluşan zararları ve patlamaları kapsar.
  • KASKO Sigortası: KASKO sigortası araçlara gelecek zararın karşılanması amacıyla yapılan sigorta türüdür. KASKO sigortası başta kaza olmak üzere aracın çalınması, farklı şekillerde zarara uğraması gibi durumlarda oluşan zararı teminat altına alır. KASKO sigortası karayollarında kullanılabilen her araç için yapılabilir. Bu sigorta ile ilgili bilinmesi gereken kaza halinde yalnızca sigortalının aracındaki zararları karşıladığı, karşıdaki araca verilen zararı karşılamadığıdır. Günümüzde özellikle arabalara KASKO sigortası yaptırmak oldukça yaygındır ve tavsiye edilir.
  • Hırsızlık Sigortası: Hırsızlık sigortası ile hırsızlık sonucu ya da hırsızlığa teşebbüs sonucu oluşabilecek zararlar teminat altına alınır. Hırsızlık sebebiyle çalınan mallar ve paralar ile hırsızlığın gerçekleştiği ortamdaki hasarlar bu sigortanın kapsamındadır.
  • Tarım Sigortası: Tarım ürünü üreten ve hayvan yetiştiriciliği yapanların zararlarını korumak amacıyla yaptırılan sigortaya tarım sigortası denir. Tarım sigortası ile tarım ürünlerinin veya hayvanların gördüğü zarar karşılanır.
  • Nakliyat Sigortası: Nakliyat sigortası bir eşyanın bir yerden başka bir yere taşınırken gördüğü zararları karşılamak amacıyla yaptırılır. Nakliyat esnasında malın kullanılamayacak hale gelmesi ya da hasar alması bu sigorta kapsamında tazmin edilir.

Eksik sigorta, sigorta bedelinin sigorta değerinden küçük olması demektir. Eğer sigorta bedeli, sigortalanan menfaatin değerinden azsa ve sigorta edilen menfaatin belli bir kısmı zarara uğramışsa sigortacı tazminatı sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre öder.

Sigorta edilmiş menfaatin değeri sigorta bedelinden daha düşük olabilir. Bu durumda sigorta bedelinin yüksek olan kısmı yani aşan kısım geçersizdir. Aşkın sigorta halinde elde edilen fazla prim geri verilir. Sigorta ettiren kötüniyetli bir şekilde mali çıkar sağlamak için aşkın sigorta sözleşmesi yaptıysa bu sözleşme geçersizdir.

Sigorta sözleşmesinde taraf olan sigortacının sigortalanan menfaati inceleme hakkı vardır. Bu hakka göre sigortacı sigorta süresi bitmedikçe istediği zaman sigortalı menfaatin değerini inceleyebilir ve değerlendirebilir.

Sigorta sözleşmesi tarafı olan sigortacı ve sigorta ettireni bağlayan bir sözleşmedir. Sigorta ettirenin sigortalattığı menfaat el değiştirirse yani sahibi değişirse sigorta sözleşmesi de sona erer. Örneğin; hırsızlık sigortası yapılmış bir ev başkasına satıldığında hırsızlık sigortası sözleşmesi sona erer.

Sigorta edilen mal zarar gördüğünde sigorta ettiren hasar saptanmadan önce hasarın gerçekleştiği yerde ve hasar gören malda hasarın belirlenmesini engelleyecek ya da zorlaştıracak bir değişiklik yapamaz. Fakat zararı azaltma amacıyla ve sigortacının onayıyla değişiklikler yapılabilir. Bahsedilen değişiklikleri sigorta ettiren kusurlu olarak yaptıysa sigorta tazminatında indirime gidilir.

Sorumluluk Sigortaları

Sigortalının sigorta sözleşmesinde öngörülen ve sigorta süresi içinde gerçekleşen sorumluluğu sebebiyle zarar görene tazminat ödenmesini sağlayan sigorta türüne sorumluluk sigortası denir.

Sorumluluk sigortası sigortalının sorumluluğunun olduğu hallerde zarar görenin zararının sigortacı tarafından karşılanmasına yarayan sigorta türüdür. Örneğin; sorumluluk sigortası sözleşmesi yapan sigortalının sorumluluğu altındaki kişiye bu sorumluluğu nedeniyle vereceği zarar bu sigortanın kapsamındadır.

Sorumluluk sigortaları çeşitli türlerde olabilir. Sigortacılığın gelişimi ile değişik alanlarda sorumluluk sigortaları yapılabilmektedir. Başlıca sorumluluk sigortası türleri şu şekildedir;

  • İşveren Sorumluluk Sigortası : İşverenler işyerinde işçilerin göreceği zararlardan dolayı sorumludur. Bu sigorta türü özellikle iş kazalarında gündeme gelir. İşverenle bir hizmet sözleşmesi olan işçiler iş kazaları nedeniyle işverenden tazminat isteyebilir. İşveren sorumluluk sigortası ile bu tazminat teminat altında alınır, sigortacı tarafından karşılanır.
  • Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk Sigortası: Sigortalının üçüncü kişilere verebileceği zararları karşılayan sigorta türüdür. Ayrıca sigortalının sorumluluğunda olan çalışanı ve aile üyelerinin de üçüncü kişilere vereceği zararlar üçüncü kişilere karşı sorumluluk sigortası kapsamındadır.
  • Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası: Bazı gerçek ve tüzel kişiler tehlikeli atıkları toplama, taşıma, depolama, geri kazanma ve yok etme eylemlerini gerçekleştirir. Bu eylemler esnasında ortaya çıkabilecek kazaların sonucunda ortaya çıkabilecek zararlar bu sigorta türü tarafından teminat altına alınır.
  • Asansör Mali Sorumluluk Sigortası: Günümüzde hem konutlarda hem işyerlerinde asansör kullanımı oldukça yaygındır. Asansörlerde bakımı düzenli yapılsa dahi kazalar ortaya çıkabilir ve bunlardan dolayı insanlar zarar görebilir. İşte asansör mali sorumluluk sigortası asansörlerde yaşanan kazalar nedeniyle zarar gören kişilerin tazminat taleplerini teminat altına alır.

Sorumluluğunu gerektirecek bir olay olduğu zaman sigortalı bunu 10 gün içinde sigortacıya bildirmelidir. Sigortalının sorumluluğu nedeniyle zarar gören kişinin yaptığı istemlerin sigortacıya bildirilmesi bildirim yükümlülüğünün kapsamında yer alır.

Sigortacı, sigortalının kendisine bildirimde bulunmasının ardından 5 gün içerisinde sigortalının adına gerekli hukuki işlemleri yapıp yapmayacağını ve savunmaya yardım edip etmeyeceğini sigortalıya bildirir. Bu bildirim yapılmazsa sigortalı aleyhine kesinleşen tazminat sigortacı tarafından ödenir.

Sigortalının sorumlu olduğu olayın sigortacı tarafından karşılanması için sigortalının kasten bu durumu yaratmamış olması gerekir. Yani sigortalının kasten yarattığı sorumluluk durumlarından sigortacı sorumlu değildir

Sorumluluk sigortasının konusu olan sorumluluk nedeniyle zarar gören kişi zararının karşılanmasını doğrudan sigortacıdan isteyebilir. Fakat Sigorta sözleşmesi için geçerli olan zamanaşımı süresinde bu istemde bulunmalıdır.

Sorumluluk nedeniyle doğan zararın tam olarak belirlenmesi ve tazminat miktarının belirlenmesi için sigortacı zarar gören kişiden bilgi isteyebilir. Zarar gören haklı sebeple istenen sağlayabileceği tüm bilgi ve belgeleri sağlamak zorundadır. Sigortacının bu hakkı kullanamaması halinde, yazılı olarak zarar görene bildirilmiş olması şartıyla, sorumluluğu hakkını kullanabilseydi ne kadar ödemek zorunda kalacaksa o kadar olur.

Sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri için zamanaşımı süresi sigortanın konusu olan olayın gerçekleşme tarihinden itibaren 10 yıldır. 10 yıl dolduktan sonra sigortacıya tazminat istemleri yöneltilemez.

Tüpgaz zorunlu sorumluluk sigortası, özel güvenlik zorunlu sorumluluk sigortası, tehlikeli maddeler ve tehlikeli atık zorunlu mali sorumluluk sigortası gibi zorunlu sorumluluk sigortaları vardır. Sigortacı bunlar gibi zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamazlar. Sigortacı sigortalıya karşı olan borçlarını yerine getirmiş olsa da zarar görene karşı olan borcu zorunlu sigorta miktarına kadar devam eder. Sigorta sözleşmesinin sona ermesi sigortacının sözleşmenin bittiğini yetkili mercilere bildirmesinden 1 ay sonra zarar gören kişiye karşı hüküm doğurur.

Hayat Sigortası

Hayat sigortası sayesinde sigorta ettiren ya da lehine sigorta edilen kişinin ölümü ya da hayatta kaldığı durumlarda gördüğü zararlar için sigortacıdan sigorta bedeli alınmasını sağlar.  Hayat sigortası yaptıran kişi ilk primi ödemeden önce vefat ederse sigorta sözleşmesi geçersiz sayılır.

Hayat Sigortası Nedir?

Hayat sigortası kişilerin vefat etmesi halinde yakınlarına bırakabileceği maddi imkanları sağlar. Ayrıca kişi vefat etmese dahi sakatlanma, maddi olarak yüksek miktarlar gereken tedaviler ve riskli hastalıklar için de teminat oluşturulur. Hayat sigortası günümüzde sıkça uygulanan bir sigorta türü haline gelmiştir. Bundaki en büyük etken kişilerin vefat etmesi halinde ailesi için bir şeyler bırakma isteğidir.

Sözleşmeden Cayma

Sigortacı sigorta ettirene cayma hakkını kullanabileceğini bildirdikten sonra sigorta ettiren bildirimden itibaren 15 gün içinde sözleşmeden cayabilir. Eğer bu bildirim yapılmadıysa ilk primin ödenmesinden 1 ay sonra cayma hakkı sona erer.

Hayatı Sigorta Edilecek Kişi

Kişiler kendisinin ya da başkasının hayatını sigorta ettirebilir. Başkasına hayat sigortası yapmak isteyen kişilerin sigorta ettirmek istedikleri kişinin yaşamına devam etmesinde menfaati bulunmalıdır. Bu menfaat sonradan ortaya kalkarsa hayat sigortası sözleşmesi de geçersiz hale gelir.

Hayat Sigortasında Doktor İncelemesi

Hayatı sigorta edilecek kişi doktor incelemesinden geçirilebilir. Fakat sigorta ettiren ile sigortacı bu konuda anlaşmış olsa dahi sigorta edilecek kişi buna zorlanamaz.

Yanlış Yaş Beyanı

Sigortalının sigorta sözleşmesi yapılırken yaşını yanlış bildirmesi sebebiyle prim düşün belirlenmişse gerçek yaşa göre alınması gereken primin, belirlenen prime olan oranına göre sigorta bedeli ödenir.

Sözleşmenin Yapılması Sırasındaki Beyan Yükümlülüğünün İhlali

Sigorta sözleşmesinin yapılmasından itibaren 5 yıl geçmişse sigortacı, sözleşmenin yapılması sırasındaki beyan yükümlülüğünün ihlalini ileri sürerek sözleşmeden cayamaz. Beyan yükümlülüğü kasıtlı olarak ihlal edilmişse 5 yıl geçse de sigortacının cayma hakkı devam eder.

Sözleşmenin Devamı Sırasındaki Beyan Yükümlülüğünün İhlali

Rizikonun artmasından itibaren 5 yıl geçmişse sigorta ettirenin sözleşmenin devamı sırasındaki beyan yükümlülüğünün ihlalibi ileri sürerek sözleşmeyi feshedemez.  Beyan yükümlülüğü kasıtlı olarak ihlal edilmişse 5 yıl geçse de sigortacının fesih hakkı devam eder.

Hayat Sigortasında Sigortadan Ayrılma

Hayat sigortası sözleşmesi en az 1 yıldan beri yürürlükteyse ve 1 yıllık primi ödendiyse sigorta ettiren istediği zaman sigortadan ayrılabilir. Yaşama ihtimaline yönelik olarak yapılan hayat sigortalarında sigortacıdan bir ayrılma değeri istenebilmesi için sigortalı sağlıklı olduğunu ispat etmelidir.

Hayat Sigortasında Ödünç Para Verme

Hayat sigortası sözleşmesi en az 1 yıldan beri yürürlükteyse ve 1 yıllık primi ödendiyse sigorta ettiren, sigortacıdan ödünç para isteyebilir. Belli standartlara göre hesaplanan miktar üzerinden sigortacı ödünç parayı vermek zorundadır.

Hayat Sigortasında Prim Ödenmesinden Muaf Sigorta

Hayat sigortası sözleşmesi en az 1 yıldan beri yürürlükteyse ve 1 yıllık primi ödendiyse sigorta ettirenin prim ödeme borcunu yerine getirmemesi halinde, sigortacı buna dayanarak sözleşmeyi feshedemez ve primini isteyemez. Bu durumda hayat sigortası prim ödenmesinden muaf sigortaya dönüşür. Prim ödenmesinden muaf sigortaya dönüşmesinin ardından sigorta bedeli ödenen prim ile sigorta sözleşmesine göre ödenmesi gereken primin oranına göre belirlenir.

Hayat Sigortasında İntihar Durumu

Hayat sigortası sözleşmesi en az 3 yıldan beri yürürlükteyse ve sözleşme ölüm ihtimaline karşı yapılmışsa sigortalının intihar etmesi ya da intihar teşebbüsünde bulunması sonucunda sigortacı sigorta bedelini öder. 3 yıl dolmadan önce böyle bir durum ortaya çıkarsa ancak sigortalının akli dengesinin yerinde olmaması halinde sigortacı sigorta bedelini ödemek zorunda kalır.

Sigorta Ettiren veya Lehtarın Sigortalıyı Öldürmesi

Sigorta ettiren sigortacıdan para alabilmek için sigortalıyı öldürürse ya da öldürülmesini sağlarsa sigortacı sigorta bedelini ödemekten kurtulur. Bu uygulama ile sigorta ettirenin sigortadan hileli şekilde maddi çıkar elde etmesini engellemek amacıyla yapılır.

Kaza Sigortası

Kaza sonucunda gerçekleşecek ölüm, engellilik ya da işgörememezlik hali için teminat sağlamak için yaptırılan sigortaya kaza sigortası denir. Ölüm, ani olarak veya kaza tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde gerçekleşmiş ise sigorta bedeli sigorta ettirene yahut onun tarafından belirlenmiş kişiye; geçici ve sürekli engellilik veya işgöremezlik hâllerinde ise sigortalıya ödenir.

Kazalar sonucunda beklenmedik ölümler ve sakatlanmalar ortaya çıkabilmektedir Kaza sigortası ile kişiler böyle beklenmedik durumlara karşı maddi bir önlem almayı hedefler. Vefat halinde ailesine maddi destek sağlama ve sakatlanma durumunda tedavi giderlerini karşılama amacı ile kaza sigortası yapılmaktadır.

Kaza Sigortasında Tedavi giderleri

Sigortacı belirlenen sigorta bedeli dışında sigortalının yaptığı tedavi giderlerini de öder. Fakat bu durumun aksi sigorta sözleşmesinde kararlaştırılmış olabilir.

Kaza Sigortasında Sigortalı

Kazaya karşı yapılacak olan kaza sigortası sigorta ettirenin kendi adına ya da başkaları adına yapılabilir. Yani kaza sigortasını başkalarının sigortalı olacağı şekilde yapmak da mümkündür.

Hastalık ve Sağlık Sigortası

Hastalık sigortası ile sigorta sözleşmesinde belirlenmiş hastalıklardan birinin ya da birkaçının ortaya çıkması halinde sigortalı için teminat sağlanır. Hastalık sigortası sözleşmesinde birden fazla hastalık teminat altına alınmışsa bunlardan birisinin gerçekleşmesi ile sigorta bedeli ödenir ve sgiorta sözleşmesi sona erer.

Hastalık ya da yaralanma sonucu kişilerin tedavi giderleri ve görecekleri zararların karşılanması amacıyla birçok kişi hastalık ve sağlık sigortası yaptırmaktadır. Birçok farklı seçenek sunan hastalık ve sağlık sigortası sözleşmeleri sigortacılar tarafından sunulmaktadır.

Hastalık ve Sağlık Sigortasının Teminatı

Hastalık ve sağlık sigortası ile sigortacının teminat verdiği hususlar şöyledir;

  • Hastalık sonucu gerekli hâle gelen ilaç dâhil, her türlü tıbbi bakım, gebelik ve doğum, hastalıkların erken tanısına yönelik, ayaktaki incelemeler de içinde olmak üzere, sözleşmede kararlaştırılan giderleri.
  • Tedavinin tıbben yatarak yapılmasının gerekli olduğu durumlarda günlük hastane giderleri.
  • Sigortalının, hastalık sonucu çalışamaması nedeniyle elde edemediği kazançlar için kararlaştırılan günlük iş görememe parası.
  • Sigortalı, bakıma ihtiyaç duyar duruma geldiği takdirde, bakım nedeniyle doğan giderler veya kararlaştırılan gündelik bakım parası.

Hastalık Sigortasında Lehtar

Başka birinin hastalığı üzerinden sigorta sözleşmesi yapılabilmesi için sigorta ettiren ile lehtarın arasında bir menfaat ilişkisi olmalıdır. Ayrıca sigortalı buna yazılı izin vermelidir. Sigorta ettiren belirlediği lehtarı sigortacıya bildirmelidir. Lehtar belirtilmediyse sigortanın sigortalı lehine yapıldığı kabul edilir

Yeni Doğan Bebeğin ve Evlat Edinilenin Sigorta Kapsamında Olması

Doğum sırasında anne ya da baba için yaptırılmış bir hastalık veya sağlık sigortası varsa doğduktan sonra bebek de sigorta kapsamına girer. Bebek için ek prim ödenmez. Evlat edinilen de sigorta kapsamındadır. Doğum ya da evlat edinme en geç 2 ay içinde sigortacıya bildirilmelidir.

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz