Nişanlanma ve Nişan İptalinde Kusur

Nişanlanma ve Nişan İptalinde Kusur durumunda tazminat gibi toplumda çok bilinmeyen hukukumuzda bulunan bir tazminat yoludur.Nişanlanma kadın ve erkeğin karşılıklı evlenme vaadinde bulundukları hukuki bir işlemdir. Türk hukuk sisteminde nişanlanma hukuki bir kurum olarak kabul edilmiş ve Medeni Kanunda nişanlanma ile ilgili hükümler düzenlenmiştir.

Nişanlanmanın Geçerlilik Şartları

Nişanlanma sözlü veya yazılı olarak yapılır. Nişanlanma için gerekli olan şeklen yani belli kişilerin önünde resmi olarak yapılması gibi şekil şartları yoktur. Önemli olan karşılıklı iki taraf arasında evlenme vaadi beyanlarının açıklanmış olmasıdır. Ancak nişanlılığın geçerliliği için belli şartlar sağlanmış olmalıdır. Bu şartlar;

Karşılıklı evlenme vaadi:  Nişanlanmanın varlığı iki tarafın karşılıklı evlenme vaadinde bulunmasına bağlıdır.

Farklı cinsten olma:  Nişanlanacak kişilerin erkek ve kadın olarak evlenme vaadinde bulunmaları gerekir.

Nişanlanma ehliyeti/yaşı: Nişanlanma yaşı nişanlanma hakkında sıkça sorulan sorulardandır. Nişanlanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir durum olduğu için nişanlanacak tarafların kendi iradelerini açıklamaları gerekir. Ancak nişanlanacak kişilerin küçük olması yani 18 yaşın altında olması halinde yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça nişanlanma küçüğü ve kısıtlıyı bağlamaz.

Hukuk kurallarına uygun olma: Nişanlanma, emredici hukuk kurallarına, ahlak ve adaba aykırı olmamalıdır.  Evlenmesi imkansız yani evlenme engeli olan kişilerin nişanlanması da geçersizdir. Evlenme engellerine Farah Hukuk internet sayfasındaki ‘Evlenme Nedir?’ makalesinden bakabilirsiniz.

Ayrıca nişanlanmada tarafların birbirine yardım etme ve sadakat yükümlülükleri vardır. Nişanlı çiftlerin bu yükümlülüklere uymaları gerekir.

Nişanlanma Nasıl Sona Erer?

Evlenme: Nişanlıların birbiriyle evlenmesi halinde nişanlılık normal olarak sona erer.

Artık taraflar arasında başka bir aile hukuku konusu olan evlilik hükümleri geçerli olur.

Tarafların  Anlaşması: Taraflar anlaşarak nişanlılıklarına son verebilirler. Taraflar anlaşarak nişanlılığa son verirse hukuki olarak bir sorun oluşmaz. Ancak hediyelerin geri verilmesi istenebilir.

Bozucu Şartın Gerçekleşmesi: Nişanlanma kurulur. Ancak ileride bozucu şart gerçekleşirse nişanlılık ilişkisi kendiliğinden son bulur. Ancak hediyelerin geri verilmesi istenebilir.

Evlenmenin İmkansızlaşması: Ölüm ve gaiplik hallerinde nişanlılık kendiliğinden son bulur. Gaiplik, bir kimsenin ölüm tehlikesi içinde kaybolması veya kendisinden uzun süre haber alınamaması sonucu kişinin gaipliğine yani kişiliğinin son bulmasına karar verilmesidir. Gaiplik kararı ile birlikte ya da ayrıca nişanlanmanın sona erdiğine dair mahkeme kararına gerek yoktur.

Kesin Bir Evlenme Engelinin Meydana Gelmesi: Nişanlıların evlenmesine engel olacak bir durumun sonradan ortaya çıkması halinde mesela nişanlılardan birinin işlemeyecek şekilde akıl hastası olması halinde nişanlılık kendiliğinden son bulur.

Nişanı Bozma: Nişanlılık ilişkisine taraflardan biri son verdiği takdirde nişan bozulur.

Nişanın bozulmasına tek taraflı olarak nişandan dönme de denilmektedir. Nişanın bozulması konusu hukuki olarak farklı sonuçlara yol açabilen ve dava hakkı bulunan bir alandır. Bu sebeple nişanın bozulması ve sonuçlarını daha detaylı olarak aşağıda inceleyeceğiz.

Nişanın Bozulması ve Sonuçları

Nişanlılardan biri nişanlılık sürecinde tek taraflı olarak nişana son verirse nişan bozulmuş olur. Haklı bir sebebin bulunması halinde nişan bozulabilir. Haklı sebep kavramını açıklayacak olursak nişanlılığın devamını ve evlenmeyi, dürüstlük kuralları çerçevesinde bir taraftan beklenemeyecek kılan sebepler nişanı bozmak için haklı sebeplerdir. Haklı sebep olarak nişanlanmadan önceye ilişkin özel hayatını öğrenme, iyileşemeyecek bir hastalığa yakalanma örnek verilebilir. Nişanlılardan birinin haklı bir sebep olmaksızın veya kendinden kaynaklı olarak nişanlılığa son vermesi halinde nişanlılık haksız olarak bozulmuş olur. Nişan bozulduğu takdirde nişanın bozulmasında kusurlu olan tarafa karşı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulabilir.

Nişanın Bozulması Durumunda Maddi Tazminat

Türk Medeni Kanununun 120. maddesinde belirtildiği üzere, nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde; kusuru olan taraf, diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde;

  • Evlenme amacıyla yaptığı harcamalar
  • Katlandığı maddî fedakârlıklar
  • Nişan giderleri

olarak uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür.

Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler.

Maddi tazminatta anlaşılamaması halinde dava ile maddi tazminat talep edilebilir. Hak sahibi olan nişanlı, diğer nişanlı aleyhine tazminat davası açacaktır. Ancak sorumlu olan nişanlı ölmüşse dava onun mirasçılarına karşı da açılabilir.

Nişanın Bozulması Durumunda Manevi Tazminat

Türk Medeni Kanunun 121. maddesinde düzenlenen manevi tazminat, nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafın, kusurlu olan diğer taraftan uygun miktarda bir para ödenmesini istemesidir. Manevi tazminat istenmesine sebep olabilecek durumlara örnek olarak nişanlıya duygusal şiddet uygulanması, ekonomik şiddet uygulanması gibi.

Taraflar manevi tazminat miktarında anlaşamaması halinde tazminat  davası açılacaktır ki zaten genelde manevi tazminat miktarında anlaşılamamaktadır. Bu davayı haksızlığa uğrayan nişanlı açar. Dava kusurlu olan nişanlıya karşı açılır. Manevi tazminat olarak sadece uygun miktarda para talep edilebilir.

Nişanın Bozulması Durumunda Nişan Hediyelerinin Geri Verilmesi

Nişan hediyelerinin geri verilmesi Medeni Kanunun 122. maddesinde düzenlenmiştir. Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların, diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. Nişanın bozulması sebebiyle hediyelerin iadesinde kusur aranmaz. Yani nişanı bozan haksız bir sebebe dayanmış olmasa da mesela taraflar anlaşarak nişanı sonlandırırsa hediyeler geri iade edilebilir.

Nişan hediyelerinin iadesi davası, haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan taraftan, diğer taraf ve onun anne ve babası ile onlar gibi davrananların, nişanlanma ve evliliğe yönelik yaptıkları masrafların, verdikleri hediyelerin iadesini talep ettikleri davadır.

Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

Nişanın Son Bulması Sebebiyle Açılan Davalarda Zamanaşımı

Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları(maddi tazminat davası,manevi tazminat davası, hediyelerin iadesi davası)  sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Nişanın sonlanmasından itibaren 1 yıl içinde dava açılmazsa bu süreçten sonra bu nedenlerle bir daha dava açılamaz.

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz