İhtiyati Haciz Nedir ?

Öncelikle ihtiyati Haciz Nedir? sorusunu tanım yaparak anlatmaya çalışalım.İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti yani güvence altına almak için, mahkeme kararı ile borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır. Alacaklı borçlunun borcunu zamanında ödeyeceğine emin değilse veya borçlunun mal kaçırmasını engellemek için ilk önce borçlunun mallarına ihtiyati haciz koydurur ve dava açar veya ilamsız icra takibini yapar. İcra İflas Kanununda da ihtiyati haciz düzenlenmiştir.

İhtiyati Haciz İstenebilmesinin Şartları

 

  • Para borcu olması: Alacağın para borcu olması gerekir.
  • Rehinle temin edilmemiş alacak: Borçlu aleyhine ihtiyati haciz kararı alabilmek için alacağın rehinle teminat altına alınmamış olması gerekir. Örnek olrak üzerinde rehin bulunan bir arabanın borcununu ödemeyen borçlu aleyhine ihtiyati haciz kararı alınamaz.
  • Borcun vadesinin gelmiş olması: Alacağın vadesi gelmemiş ise ihtiyati haciz istenemez. Ancak İcra İflas Kanununda düzenlendiği üzere vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

 

-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa

-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında alacaklı tarafından istenebilir duruma gelir.

İhtiyati Haciz Kararı Nasıl Alınır?

İhtiyati haciz kararı almak için alacaklı borçlunun ikamet ettiği yer mahkemesine bir dilekçe ile başvurur ve borçlunun mallarına ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini ister. Yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur. Mahkeme, borçluyu dinleyip dinlememekte serbesttir. Mahkeme borçluyu dinlemeden de ihtiyati haciz kararı verebilir. Mahkemenin ihtiyati haciz kararında şunlar yazılır;

  • Alacaklının ve icabında mümessilinin ve borçlunun adı, soyadı ve yerleşim yeri,
  • Haczin ne gibi belgelere müsteniden ve ne miktar alacak için konulduğu,
  • Haciz konulmasının sebebi,
  • Haciz olunacak şeyler,
  • Alacaklının zararın tazmini ile mükellef olduğu ve gösterilen teminatın nelerden ibaret bulunduğu yazılır.

İhtiyati Haciz Masrafları

Alacaklının talebi kabul edilerek ihtiyati haciz kararı verildiğinde alacaklının yapılan takip ve dava sonucunda haksız çıkma ihtimaline karşı  %15 teminat alınmaktadır. Mahkemede kararlaştırılan teminat miktarının yatırılması kararın uygulanmasını engellemektedir.

İhtiyati Haciz Nasıl Yapılır?

İhtiyati haczin nasıl yapılacağı konusunda öncelikle mahkemeden ihtiyati haciz kararı alan alacaklı kararın yerine yerine getirilmesi için ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesine bildirim ve talepte bulunmalıdır.

Haczi icra eden memur bir tutanak düzenler. Bunda haczolunan şeyler ve kıymetleri gösterilir ve derhal icra dairesine verilir. İcra dairesi, ihtiyati haciz tutanağının birer suretini üç gün içinde haciz sırasında hazır bulunmayan alacaklı ve borçluya ve icabında üçüncü şahsa tebliğ eder

İhtiyati Haciz Süresi Kaç Gündür?

Alacaklı ihtiyati haciz kararının alınmasından itibaren 10 gün içerisinde icra dairesinden ihtiyati haciz kararının uygulanmasını istemelidir. Aksi durumda 10 gün içerisinde icra dairesine başvurulmazsa ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.

İhtiyati Haciz Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Borçlu ihtiyati haciz kararını temyiz edemez. Fakat borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; kendisininde bulunduğu hacizlerde haczin uygulanması, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde aynı mahkemeye müracaatla ihtiyati haciz kararına itiraz edebilir.

Menfaati ihlâl edilen üçüncü kişiler de ihtiyatî haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebepler çerçevesinde tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur.

Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı uygun görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir.

İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir. İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz.

İhtiyati Haciz Nasıl Kesinleşir?

Alacaklı ihtiyati haciz kesinleşmeden ihtiyati olarak haczedilen malların satılmasını ve bedelinden alacağının ödenmesini isteyemez.

İhtiyati haczin kesinleşmesi bakımından haczin dava veya takipten önce veya sonra konulmuş olmasına göre ikiye ayırarak incelemek gerekir;

  • Dava veya Takipten Önce Konulmuş Olan İhtiyati Haczin Kesinleşmesi: Alacaklı, borçluya karşı bir icra takibi yapmadan veya dava açmadan önce ihtiyati haciz kararı almış ve buna dayanarak borçlunun mallarına ihtiyati haciz koydurmuş ise yedi gün içinde borçluya karşı haciz veya iflas takip talebinde bulunmak veya bir alacak davası açmak zorundadır. Aksi halde ihtiyati haciz kalkar.
  • Dava veya Takipten Sonra Konulmuş Olan İhtiyati Haczin Kesinleşmesi:Alacaklı icra takibi başlatmış ancak takip kesinleşmeden önce haklarını tehlikede görmüş ve borçlunun mallarına ihtiyati haciz koydurmuş ise alacaklının artık yeni bir takip talebinde bulunmasına gerek yoktur.Alacaklı iflasa tabi borçlusuna karşı iflas takibi yaptıktan sonra da ihtiyati haciz yapılabilir.

Borçlusuna karşı bir alacak davası açmış olan alacaklı , davanın mahkemede görüldüğü sırada alacağın ödenmesini garanti altına almak için borçlunun mallarına ihtiyati haciz koydurmuş olabilir. Böyle bir durumda davanın sonuçlanmasına kadar ihtiyati haciz devam eder.

Ayrıca belirtmek gerekir ki ihtiyati hacizde iflas yolu ile takip şöyledir;

Alacaklı, iflasa tabi borçlusu aleyhine iflas yolu ile takipte bulunmuş veya iflas yolu ile takipte bulunduktan sonra borçlunun mallarını ihtiyaten haczettirmiş ise, aşağıdaki hükümler tatbik olunur. Borçlu ödeme emrine itiraz ederse bu itiraz hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde ticaret mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılması ile beraber borçlunun iflasına karar verilmesini istemeye mecburdur. Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse, bu durum hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde ticaret mahkemesine başvurarak borçlunun iflasına karar verilmesini istemeye mecburdur

İhtiyati Hacizden Dolayı Tazminat Davası

İhtiyati haciz koyduran alacaklı sonuçta haksız çıkarsa borçlunun ve 3. kişilerin bu sebeple uğradığı bütün zararlardan sorumludur. Alacaklının haksız ihtiyatı haciz talebi nedeniyle bundan olumsuz etkilenen borçlu alacaklıya karşı tazminat davası açma hakkına sahiptir.

Alacaklının tazminata mahkum edilebilmesi için gerekli şartlar;

  • Borçlunun malları için ihtiyati haciz kararı alınmış ve bu karar yerine getirilmiş olmalı
  • İhtiyati haciz koydurmuş olan alacaklı haksız çıkmalı
  • Borçlu veya üçüncü kişi malları üzerine ihtiyati haciz konulmasından ötürü zarara uğramış olmalı
  • Alacaklının kusurlu olması şart değildir, alacaklı kusursuz sorumludur.

Davada davalı haksız yere ihtiyati haciz koydurmuş alacaklı, davacı ise borçlu veya mallarına haksız olarak ihtiyati haciz konulmuş olan 3. kişidir.

İhtiyati hacizden dolayı tazminat davası genel mahkemelerde normal bir tazminat davası gibi  görülür.

İhtiyati Hacizden Dolayı Tazminat Davasında Zamanaşımı

Haksız ihtiyati hacizden dolayı tazminat davası bir yıllık zamanaşımına tabidir. 1 yıl dolduktan sonra haksız ihtiyati hacizden dolayı tazminat davası açılamaz. Davacı tazminat davasını kazanırsa lehine belirlenen tazminat miktarını alacaklının ihtiyati haciz kararı alırken yatırmış olduğu tazminattan olur.

İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbirin Farkı

İhtiyati haciz rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmemiş (yukarıda belirtilen bazı istisnalar dışında) bir para borcunun alacaklısı tarafından istenebileceği halde ihtiyadi tedbir paradan başka şeyler yani haklar, taşınırlar, taşınmazlar hakkında davalarda alınır. Yani esas fark ihtiyati haciz ihtiyati tedbirden farklı olarak sadece para alacakları için öngörülmüştür.

 

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz