Evlat Edinme Şartları ve Evlatlığın Hakları

Evlat edinme şartları ve evlatlığın hakları hakkında ayrıntılı bilgi verilen bu makalede öncelikle Evlat edinmeyi anlatarak başlayalım.Evlat edinme, çocuk sahibi olamayan kişilerin ana baba olma mutluluğunu yaşamaları aynı zamanda soylarının devamını sağlamaları imkanı sağlayarak çocuk sevgisi tatmaları için başvurulabilecek akla gelen ilk yol olarak karşımıza çıkmaktadır. Hukuki ve etik olmayan yollardan çocuk edinmek yerine iyi bir avukatla evlat edinme sürecinin yürütülmesiyle mutlu bir aile ortamını tesis etmek günümüzde artık zor değildir. Bununla birlikte evlat edinmeyle ilgili akla gelebilecek teknik sorular da ancak alınacak danışmanlıkla cevaplanabilir.

Evlat edinme nedir sorusuna şu şekilde bir tanımda bulunabiliriz: Evlat edinme; evlatlıkla evlat edinenler arasında soybağı ilişkisini mahkeme kararı ile kuran şekle bağlı bir medenî hukuk işlemidir. Evlat edinmenin taraflarına bakacak olursak bir tarafını evlat edinen bir tarafını da evlat edinilen oluşturur. Bu terimler Medeni Kanunda da kullanıldığı için kanunun tek başına okunması halinde kafa karışıklığına yol açmaması için bir hukukçuyla kanunu incelemek yararlı olacaktır. Peki evlat edinmenin nasıl olacağını kısaca  açıklayacak olursak; evlat edinmenin gerçekleşmesi için kanunda yazılı şartlar gerçekleşmeli ve mahkemeye başvuru yapılmalıdır. Doğal yol olan doğum dışında buradaki soybağının kurulması kan bağına dayanmamaktadır.

Evlat edinmenin şartları kanuna bakıldığı zaman kolay bir şekilde çıkarılamayan ve incelenirken ayrımlara dikkat edilerek üzerinde çalışılmalıdır. Bir şartın kaçırılması gereksiz masraflara sebep olacak ve çocuğuna kavuşmak isteyen kişileri daha uzun süre beklemek zorunda bırakacaktır. Evlat edinmenin şartları nelerdir diye bakacak olursak da ‘’küçüklerin’’ ve ‘’ergin ve kısıtlıların’’ evlat edinilmesi açısından ayrı şartları bulunmaktadır.

Küçüklerin Evlat Edinilmesine İlişkin Şartlar Nelerdir?

  1. İlk şartımız olarak evlat edinmek isteyen kişi, evlat edinmek istediği küçüğü bir yıl süreyle bakmış ve eğitmiş olmalıdır.
  2. Evlat edinmenin küçüğün yararına bulunması gerekir. Bu yararın olup olmadığını hakim takdir eder. Dolayısıyla evlat edinmenin küçüğün yararına olmayacağına dair iddiaları çürütmek için iyi bir çalışma gerekebilir. Örnek olarak eğer evlat edinmeden sonra küçük, maddi ve manevi olarak çok zor bir ortamda büyüyecekse evlat edinmede küçüğün yararı yoktur diyebiliriz. Bu noktada küçüğün yararına ne gibi argümanların sunulması gerektiği tecrübeli bir aile hukuku uzmanıyla çalışmayı gerektirmektedir.
  3. Evlat edindikten sonra evlat edinmenin evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarını hakkaniyete aykırı biçimde zedelememesi gerekir. Hakkaniyete aykırı bir durum görüldüğünde hakim evlat edinmeye müdahale edecektir. Bu duruma örnek olarak evlat edinmenin diğer çocukların miras menfaatlerini azaltmak ya da diğer çocuklara karşı ekonomik ve sosyal menfaatleri özellikle nafaka yükümlülüğünü yerine getirmekten kaçınmak verilebilir.
  4. Evli kişilerin birlikte evlat edinmesi açısından da gerekli şartlar özenli bir şekilde sağlanmadan evliliğini bir çocukla daha da güzelleştirmek isteyen aileler istediği sonucu alamayacağından ilk şartımız olarak evli kişilerin birlikte evlat edinmeleri gerekir. Evli olmayan kişiler ise birlikte evlat edinme yoluna gidemezler. Medeni Kanunun getirdiği bu şartın yorumunu genişletecek olursak Türk Hukukunda yabancı hukukların aksine eşcinsel çiftlerin evlat edinmesi diye bir durum söz konusu değildir diyebiliriz.
  5. Evlat edinme için diğer bir şart eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmasıdır. Örneğin 2013 yılında 24 yaşında olup evlenen bir çift 2018 yılının sonunda evlat edinmek için bu şartı gerçekleştirmiş olacaktır. Evlat edinmenin diğer ihtimalinde ise 2018 yılında 32 yaşında olan bir çift evlat edinebilirler.
  6. Peki evlat edinmek isteyen kişi evli değilse ne olacak? Evli olmayan kişi ise otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinmek için başvurabilir.
  7. Evlat edinmede yaş şartı olarak bir sınır olup olmadığı konusunda ise evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması gerekir. Örneğin 30 yaşında, 16 yaşında bir küçüğü evlat edinmek mümkün değildir.
  8. Ayırt etme gücüne sahip olan küçüğün de evlat edinmeye rıza göstermesi bir diğer şarttır. Hakim evlat edinme üzerine küçüğün görüşlerini dikkate alacaktır. Burada küçükle kurulabilecek güzel bir ilişki davada yararımıza olur. Çocuğu göstereceğimiz ilgiyle kazanmak gerekir.
  9. Son olarak, vesayet altındaki küçük ise, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlât edinilebilir.

Ergin Ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesine İlişkin Şartlar Nelerdir?

  1. Evlat edinilenin ergin veya kısıtlı olması gerektiği mantıken çıkarılacak Medeni Kanunun aradığı ilk şarttır.
  2. Evlat edinmek isteyen kişinin altsoyunun açık izni bulunmalıdır ki diğer bir şartımız gerçekleşsin.  
  3. Evlat edinilenin evli olması halinde eşinin rızası alınmalı mıdır sorusunun cevabı bir diğer şartımızı bize veriyor. Bu sorunun da cevabı olarak rıza alınmadan evlat edinmek mümkün olmayacaktır diyebiliriz.
  4. Son olarak evlat edinen ve evlat edinilen açısından kanunun aradığı diğer şartlardan birinin gerçekleşmiş olması gerekir. Bu şartlar ayrıntılı olarak Kanunda düzenlenmiştir.

Evli kişilerin tek başına evlat edinmesi de mümkündür. Eş eğer otuz yaşını doldurmuşsa, diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğunu veya iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması yüzünden birlikte evlat edinmesinin mümkün olmadığını ispat etmesi halinde, tek başına evlat edinmek için başvurabilir. Evli kişilerin tek başına evlat edinmesi için gereken şartların ispatlanabilmesi de ayrı ayrı ve karışık hukuki sorunlardır. Bunların ispatı için de hukuki destek alınmalıdır ki evlat edinme mümkün olabilsin.

Üvey çocukların evlat edinilmesi mümkündür. Evlenirken bir eşin önceki ilişkisinden çocuğunun olması sık rastlanan bir durumdur. Peki üvey çocukların evlat edinilmesi için ne gerekir? Eğer eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlât edinebilir diyebiliriz.

Evlatlığın kendi ailesiyle arasındaki soybağı ilişkisi evlat edinme ile ortadan kalkmaz.

Küçüğün bir başka aile tarafından evlat edinilmiş olması, gerçek ana ve babanın çocuklarıyla kişisel ilişkisini keser ise de gerçek ailesi ile aralarındaki soybağının bir gereği olarak bu hakkı ortadan kaldırmaz. Koşullarının varlığı halinde ve küçüğün menfaatine uygun düştüğü ölçüde hakim kararıyla bu ilişki yeniden tesis edilebilir. Türk Medeni Kanununun 325. maddesinde yer alan düzenleme buna imkan vermektedir. Bu hüküm, olağanüstü hallerin varlığı halinde çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkının diğer kişilere; özellikle çocuğun hısımlarına da tanınabileceğini öngörmektedir. (T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU E. 2014/533 K. 2016/331 T. 16.3.2016)

Evlat edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir. Peki evlat edinmede küçüğün ana ve babasının rızası nasıl alınacaktır? Bu rıza, küçüğün veya ana ve babasının oturdukları yer mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanarak tutanağa geçirilir. Küçüğün ana ve babasının rızası, evlat edinenlerin adları belirtilmemiş veya evlat edinenler henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerlidir.

Evlat edinmede küçüğün ana ve babasının rızası, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemez.

Ana ve babanın evlat edinmeye verdiği rıza, tutanağa geçirilme tarihinden başlayarak altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir. Usullerin hatasız izlenebilmesi için avukat yardımıyla yürütülmesi menfaat kayıplarının önüne geçecektir. Son olarak akla gelebilecek bir konu da ana ve babanın evlat edinmeye verdiği rıza geri alındıktan sonra yeniden verilen rıza kesindir.

Medeni Kanun ana veya babanın evlat edinmek için rızasının aranmadığı halleri de düzenlemiştir. Kanuna göre, ana veya babanın kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa veya ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunuyorsa ya da küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa ana ve babadan birinin rızası aranmaz.

Evlat Edinme Miras Paylaşımını Etkiler Mi?

Evlat edinme miras paylaşımını da etkiler Medeni Kanuna göre evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur. Dolayısıyla hal böyle olunca örneğin bir kimsenin iki tane mirasçısı varken evlat edinme durumunda evlat edinilen kişiyle birlikte üç tane mirasçı olacaktır. Bu tarz durumlarda diğer mirasçıların evlat edinme sürecini engellemelerine karşı avukatınızla birlikte gerekli önlemleri almalısınız.

Evlat edinme sırasında belgelerin gizliliği de korunur. Evlat edinmek isteyip de ileride istemediğim bir zamanda bu durum istemediğim şekilde karşıma çıkar korkusuyla evlat edinmeden çekinmek yersiz olacaktır. Evlat edinme ile ilgili kayıtlar, belgeler ve bilgiler mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlık istemedikçe hiçbir şekilde açıklanamaz. Evlat edinme usulü gizlilik açısından özel olarak korunmuştur.

Evlat edinme için düzenli gelir şart olarak hakim tarafından tek başına değerlendirilmez. Evlat edinmede çocuğun yararı göz önüne alınacağı için hakimin takdiri konusunda düzenli gelir evlat edinmek isteyen için bir avantajdır. Örneğin, yılda tek bir işten bir milyon Türk Lirası kazanan kişi başka bir işte çalışmamasına rağmen aylık beş yüz Türk Lirasını her ay düzenli kazanandan evlat edinme açısından daha avantajlıdır. Dolayısıyla her olaya göre evlat edinmede gelir açısından ayrı bir değerlendirme yapılır.

Evlatlık kimin soyadını alır sorusunu erginliğe göre cevaplamamız gerekir. Ergin olan evlatlık, evlat edinilme sırasında dilerse evlat edinenin soyadını alabilir. Eşler tarafından birlikte evlat edinilen ve ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına ana ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adları yazılır. Evlat Edinme sonucu küçüğün Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası ise değişmez.

Evlat edinme kararı, evlât edinenin oturma yeri; birlikte evlât edinmede eşlerden birinin oturma yerindeki aile mahkemesince verilir. Aile mahkemelerinin olmadığı yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesinde dava açılmalıdır. Usul hukukuna ilişkin hata yapılmaması için avukatınızla evlat edinmek için bu mahkemelere başvurmak gerekir.

Evlatlık ilişkisi mahkeme kararıyla birlikte kurulmuş olur. Evlat edinmede mahkeme kararı kurucu unsurdur. Evlat edinme başvurusundan sonra evlat edinenin ölümü veya ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer koşullar bundan etkilenmediği takdirde evlât edinmeye engel olmaz

Evlat edinmeye başvurudan sonra küçük ergin olursa, diğer gerekli koşulları daha önceden yerine getirilmiş olmak kaydıyla küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler uygulanır. Örneğin, 16 yaşındaki bir küçüğün evlat edinme başvurusundan sonra  19 yaşına geldiğini düşündüğümüzde ona yönelik küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler uygulanacaktır.

Evlatlık ilişkisi de kaldırılabilir. Bunun için yasal sebep bulunmaksızın rıza alınmamışsa, rızası alınması gereken kişiler, küçüğün menfaati bunun sonucunda ağır biçimde zedelenmeyecekse, hakimden evlâtlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilirler.

Evlat edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili kişi evlâtlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir. Özellikle evlat edinme sonucu maddi olarak zarar görecek kişiler bu yolla evlat edinmeye karşı çıkabilir.

Medeni Kanun evlat edinmenin kaldırılmasının önünde engel olarak bazı sebepler saymıştır. İlgili noksanlıklar ortadan kalkmışsa veya sadece usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlatlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecek olursa, bu yola gidilemez. Evlat edinmeden sonra evlatlığın menfaatinin ispat edilmesi özellikle evlat edinmenin önünde engel olarak savunulabilecek en temel konudur.

Evlat edinmeyi kaldıracak dava hakkı, evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Yani evlat edinmeyi kaldıracak davayı açmanın süresi bir yıldır.  Bu süre zarfında büromuza başvurulması yararlı olacaktır. Bu süre geçtikten sonra dava açılsa bile hakim başvurumuzu reddedecek ve bu hakkımızı kullanamayacak hale geleceğiz

Evlat edinme süreci için hedeflenen süre 250-300 gün arasıdır. Avrupa Birliği adalet komisyonunca davanın tahmini süresi ise 259 gündür. Dava süreciyle ilgili büromuza danışmanız halinde daha ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz. Mahkemelerin iş yoğunluğu gibi etkenler evlat edinme sürecinin ne kadar süreceği konusunda en önemli husustur.

Evlat Edinme İşlerinde Aracı Kurum Neresidir?

Medeni Kanun evlat edinme işlerinde aracı kurum neresidir sorusuna cevap vermemektedir. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu bu konuda ilgili tüzük gereği sorumlu kurumdur. Evlat edinme işlerinde özellikle çocuğun belirlenmesinde kurumun önemli yetkileri bulunmaktadır.

Nereden Evlat Edinilebilir? Çocuk Yuvalarındaki Bütün Çocuklar Evlat Edinilebilir Mi?

Evlat edinmek için gidilecek kurumlar çok sayıdadır. Koruma altında, çocuk evi, sevgi evi, çocuk yuvası, koruyucu aile gibi farklı kurumlarda kalan kişiler evlat edinilebilir. Bunun yanı sıra, kişilerin anlaşarak evlat edinmesi de mümkündür. Kişiler, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun çizdiği sınırlar içinde evlat edinmek için belirlenen çocukları evlat edinebilir. Ancak çocuk yuvalarındaki bütün çocuklar evlat edinilemez. Yuvalardaki çocukların çoğunluğunun biyolojik aileleriyle bağlantısı sürmektedir. Yuvalardaki çocukların hepsi evlat edinmeye uygun çocuk statüsünde değildir.

Uluslararası Evlat Edinme Mümkün Müdür, Evlat Edinmenin Vatandaşlığa Etkisi Nedir?

Uluslararası evlat edinme mümkündür. Lahey Ülkelerarası Evlat Edinme Sözleşmesi gereği buna imkan tanınıyor. Sözleşme gereği çocuk ancak kendi ülkesinde evlat edindirilemediği takdirde uluslararası bir evlat edinme söz konusu olabilmektedir. Evlat edinmenin vatandaşlığa etkisi ise Türk Vatandaşlığı Kanununca Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişi Kanunda sayılan kamu düzenine ilişkin engeller bulunmadığı sürece karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir. Bu süreçler de uluslararası hukuk bilgisini gerektirdiğinden avukat aracılığıyla takip edilmesi yararlı olacaktır.

Evlat Edinmeden Sonra Evlatlıktan Atma Veya Evlatlıktan Çıkarma Mümkün Müdür?

Evlat edinmeden sonra evlatlıktan atma veya evlatlıktan çıkarma mümkün değildir. Medeni Kanunun sistematiğine göre soybağı, kan bağına dayanarak veya evlat edinme yoluyla kurulur. Kan bağına dayanan soybağının kurulması anne ile çocuğunu doğurmasıyla; baba ile anneyle evlilik , tanıma ve babalık hükmü ile kurulur. Soybağının reddi yolu ise babalık karinesinin çürütülmesiyle alakalı bir konudur. Dolayısıyla evlat edinme kurumu ile birlikte soybağı kurulduktan sonra evlatlıktan çıkarma ya da evlatlıktan atma gibi yollara gidilemez.

Yani evlatlıktan çıkarma Türk Hukukunda mümkün değildir. Sadece şartları gerçekleşmişse mirasçılıktan çıkarılabilir. Örneğin, evlat edindiğiniz birini ilerleyen sürede size karşı iyi davranmıyor diye evlatlıktan çıkarmanız veya evlatlıktan atmanız mümkün değildir. Evlat edinmeyle bu yolların karıştırılmaması lazım.

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz