Anonim Şirketlerde Bölünme

Anonim Şirketlerde Bölünme tamamen veya kısmen olabilir. Anonim şirket tamamen bölünürse şirketin tüm malvarlığı başka şirketlere devredilir. Bölünen anonim şirketin ortakları devralan şirkette paylarını ve haklarını elde etmiş olurlar. Tamamen bölünen şirket sona ermiş olur. Anonim şirket kısmen bölünürse şirketin bir veya birden fazla bölümü başka şirketlere devredilir. Kısmen bölünen anonim şirketin ortakları devralan şirkette paylarını ve haklarını elde etmiş olurlar veya bölünen şirket, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan şirketlerdeki payları ve hakları elde ederek yavru şirketini oluşturur.

Anonim şirketler anonim şirketlere, limited şirketlere ya da kooperatiflere bölünebilir. Bunlar dışında bir şirket türüne bölünmesi geçersizdir.

Anonim Şirketlerde Bölünmede Şirket Paylarının ve Haklarının Korunması

Bölünmede de birleşmedeki gibi paylar ve haklar korunur. Korunma şekilleri her ikisinde de aynıdır. Oranların korunduğu bölünmelerde devreden şirketin ortaklarına bölünmeye katılan şirketlerde mevcut payları oranında pay tahsis edilebilir. Oranların korunmadığı bölünmelerde ise devreden şirketin ortaklarına bölünmeye katılan şirketlerde mevcut paylarını oranına göre farklı oranlarda paylar tahsis edilebilir.

Anonim Şirketlerde Bölünmede Sermayenin Azaltılması

Bölünmede sermayenin azaltılması anonim şirketlerde sermaye azaltımıyla aynı şekilde yapılır. Sermayenin azaltılması borca batık bilançonun düzeltilmesi ve şirket sözleşmesindeki ek ödeme yükümlülüklerinin tamamen ödenmesi halinde yapılabilir.

Anonim Şirketlerde Bölünmede Sermayenin Artırılması

Bölünmede devralan şirket, devreden şirketin ortaklarının haklarını koruyacağı oranda sermayesini artırır. Bölünmede kayıtlı sermaye sistemi uygulanan bir şirket olsa dahi tavan değişikliğine gerek kalmadan sermaye artırılabilir.

Anonim Şirketlerde Bölünme Sonucu Yeni Şirket Kurulması

Bölünme sonucunda yeni şirket kuruluyorsa anonim şirket kuruluşunda aranan asgari kurucu sayısı burada aranmaz. Ayrıca anonim şirket kuruluşunda ayni sermaye konulmasına ilişkin hükümler de burada uygulanmaz.

Anonim Şirketlerde Bölünmede Ara Bilanço

Bazı hallerde bölünen şirketler ara bilanço çıkarmalıdır bu haller;

  • Bölünme sözleşmesinin imzalandığı tarih ile bilanço günü arasında altı aydan fazla zaman geçmişse bölünen şirketler ara bilanço çıkarmak zorundadır.
  • Son bilançonun çıkarılmasından sonra, bölünmeye katılan şirketlerin malvarlıklarında önemli değişiklikler meydana gelmişse bölünen şirketler ara bilanço çıkarmak zorundadır.

Ara bilançoya da yıllık bilanço hükümleri uygulanır. Fakat ara bilançoda;

  • Yapılmış olan son bilançoda kabul edilen değerlemeler yalnızca ticari defterdeki hareketler ölçüsünde değiştirilir. Ayrıca amortismanlar, karşılıklar, değer düzeltmeleri ve ticari defterden anlaşılmayan önemli değer değişiklikleri de hesaba katılır.
  • Fiziki envanter çıkarılmasına gerek yoktur.

Anonim Şirketlerde Bölünme Sözleşmesi ve Bölünme Planı

Bölünme sözleşmesi bölünecek şirketin malvarlığının bölümlerini mevcut bir şirkete devretmesi durumunda bölünmeye katılan şirketlerin yönetim kurulları tarafından yapılır. Bölünme planı bölünecek şirketin malvarlığının bölümlerini yeni kurulacak bir şirkete devretmesi durumunda bölünmeye katılan şirketlerin yönetim kurulları tarafından düzenlenir. Bölünme sözleşmesi de bölünme planı da yazılı olarak hazırlanmalıdır. Bölünme sözleşmesi ve bölünme planında yer alması gerekenler şu şekildedir.

  • Bölünmeye katılan şirketlerin ticaret unvanları, merkezleri ve türleri.
  • Aktif ve pasif malvarlığı konularının devir amacıyla bölümlere ayrılmasını ve tahsisini; açık tanımlamayla, bu bölümlere ilişkin envanteri; taşınmazları, kıymetli evrakı ve maddi olmayan malvarlığını teker teker gösteren liste.
  • Payların değişim oranını ve gereğinde ödenecek denkleştirme tutarı ve devreden şirketin ortaklarının, devralan şirketteki ortaklık haklarına ilişkin açıklamalar.
  • Devralan şirketin; intifa senedi, oydan yoksun pay ve özel hak sahiplerine tahsis ettiği haklar.
  • Şirket paylarının değişim tarzları.
  • Şirket paylarının bilanço kârına hangi tarihten itibaren hak kazanacakları ve bu istem hakkının özellikleri.
  • Devreden şirketin işlemlerinin hangi tarihten itibaren devralan şirketin hesabına yapılmış kabul edildiği.
  • Yönetim organlarının üyelerine, müdürlere, yönetim hakkına sahip kişilere ve denetçilere tanınan özel menfaatler.
  • Bölünme sonucu devralan şirketlere geçen iş ilişkilerinin listesi.

Anonim Şirketlerde Bölünmenin Dışında Kalan Malvarlığı

Bölünme planında veya bölünme sözleşmesinde tahsis edilmeyen malvarlıkları söz konusu olabilir. Bu durumda tam bölünme söz konusuysa devralan her şirketin sözleşme veya plana göre kendilerine tahsis edilen malvarlığı oranında paylı mülkiyet hakkı oluşur. Kısmi bölünmede böyle bir durum ortaya çıkarsa tahsis edilmeyen malvarlıkları devreden şirkete kalır.

Anonim Şirketlerde Bölünme Raporu

Bölünmeye katılan şirketlerin yönetim kurulları ayrı ayrı ya da beraber bölünme hakkında rapor düzenlerler. Bölünme raporunun hukuki ve ekonomik yönlerinden açıklayacağı ve gerekçelerini göstereceği şeyler şöyledir;

  • Bölünmenin amacı ve sonuçları.
  • Bölünme sözleşmesi veya bölünme planı.
  • Payların değişim oranlarını ve gereğinde ödenecek denkleştirme tutarı, özellikle devreden şirketin ortaklarının devralan şirketteki haklarına ilişkin açıklamalar.
  • Değişim oranının saptanmasında, payların değerlemesine ilişkin özellikler.
  • Gereğinde, bölünme dolayısıyla ortaklar için doğacak olan ek ödeme yükümlülükleri, diğer kişisel edim yükümlülükleri ve sınırsız sorumluluğu.
  • Bölünmeye katılan şirketlerin türlerinin farklı olması hâlinde, ortakların yeni tür sebebiyle söz konusu olan yükümlülükleri.
  • Bölünmenin işçiler üzerindeki etkileri ile içeriği; varsa sosyal planın içeriği.
  • Bölünmenin, bölünmeye katılan şirketlerin alacaklıları üzerindeki etkileri.

Anonim Şirketlerde Bölünme Belgelerini İnceleme Hakkı

Bölünmeye katılan anonim şirketler merkezlerinde, halka açık anonim şirketler ise Sermaye Piyasa Kurulu’nun belirlediği yerlerde bazı belgeleri incelemeye açmalıdır. Bu incelemeye sunma genel kurulun bölünme kararından iki ay önce yapılmalıdır. Şirketlerin ortakları şirketlerden incelemeye sunulan belgelerin kopyalarını isteyebilir. Bölünmeye katılan şirketler inceme hakkını kullanmalarını sağlamaları için muhataplara hitaben Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ve internet sitelerinde durumu ilan ederler. İncelemeye sunulacak belgeler şöyledir;

  • Bölünme sözleşmesi veya bölünme planı.
  • Bölünme raporu.
  • Son üç yılın finansal tabloları ile faaliyet raporları ve varsa ara bilançolar.

Anonim Şirketlerde Malvarlığında Değişiklikler

Bölünme sözleşmesinin ya da planının imzalandığı tarih ile birleşme sözleşmesinin ya da planının genel kurulda onaya sunulacağı tarih arasında bölünmeye katılan şirketlerin malvarlıklarında önemli değişiklikler meydana gelmişse yönetim kurulu bu durumu hem kendi şirketinin genel kuruluna hem de bölünen şirketin yönetim kuruluna bildirir. Bildirimden sonra bölünmeye katılan şirketlerin yönetim kurulları yeni duruma göre bölünme sözleşmesinde ya da planında değişiklik yapılıp yapılmaması gerektiğini ya da bölünmeden vazgeçilmesine gerek olup olmadığını inceler. Bu yönde bir sonuca varılırsa yönetim kurulları genel kurullarına yaptıkları bölünme sözleşmesini ya da planını onaya sunma önerisini geri çeker. Bölünme sözleşmesinin ya da planının değiştirilmesine gerek olmadığı ya da bölünmeden vazgeçilmesine gerek olmadığı yönünde karar alınırsa yönetim kurulu bunun gerekçelerini genel kurulda açıklar.

Anonim Şirketlerde Bölünme Kararı

İstemde bulunan alacaklıların alacakları teminat altına alındıktan sonra bölünmeye katılan anonim şirketlerin yönetim kurulları bölünme sözleşmesini veya bölünme planını genel kurula sunar. Genel kurul, esas ve çıkarılmış sermayenin çoğunluğunu temsil etmesi şartıyla, mevcut oyların dörtte üçüyle onaylanmalıdır. Birleşme sözleşmesinde devrolunan şirketin işletme konusunda, faaliyet alanında değişiklik yer alıyorsa, birleşme sözleşmesi esas sözleşmenin değiştirilmesi için gerekli olan oy oranı ile onaylanmalıdır. Oranın korunmadığı bölünmede devreden şirketin genel kurulunda ortakların en az %90’ı ile onanır.

Anonim Şirketlerde Bölünmede Alacaklıların Korunması

Bölünmeye katılan şirketler Türkiye Ticaret Sicili Garantisi ve şirketlerin internet sitesi aracılığı ile alacaklıları alacaklarını bildirmeye ve alacakları için teminat istemeye çağırır. Bu ilandan sonraki 3 ay içinde yapılan teminat istemleri sonucunda şirketler alacakları teminat altına almak zorundadır. Bölünme ile alacakların risk altında olmadığı kanıtlanabilirse teminat vermekten kurtulunabilir. Alacaklardan sorumlu şirket alacakları ödemezse bölünmeye katılan diğer şirketler ikinci dereceden birlikte sorumlu olurlar. İkinci dereceden sorumlu şirketlere alacaklıları takip başlatabilmesi için birinci dereceden sorumlu olan şirketin şu durumlardan birinde bulunması gerekir.

  • İflas etmiş.
  • Konkordato süresi almış.
  • Aleyhinde yapılan bir icra takibinde kesin aciz vesikası alınmasının şartları doğmuş.
  • Merkezi yurt dışına taşınmış ve artık Türkiye’de takip edilemez duruma gelmiş veya
  • Yurt dışındaki merkezinin yeri değiştirilmiş ve bu sebeple hukuken takibi önemli derecede güçleşmiş.

Bölünme gerçekleşmeden önce bölünen şirketin borçlarından sorumlu olan ortaklar bölünmeden sonra da sorumlu olmaya devam eder. Fakat bu her borç için geçerli değildir. Bu durumun şartı borçların bölünme kararının ilanının öncesinde doğmuş olması ve borçların doğum sebeplerinin bu tarihten önce olmasıdır. Ortakların bu sorumluluğu bölünme kararının ilanından itibaren 3 yıl geçince zamanaşımına uğrar.

Anonim Şirketlerde Bölünmede Çalışanların Korunması

İşçilerle yapılan hizmet sözleşmeleri bölünme gerçekleşene kadar devralana geçer. Fakat işçi bu duruma itiraz ederse sözleşme kanuni işten çıkarma süresinin dolmasıyla sona erer. İşçiler de alacaklılarla aynı şartlarda alacaklarının teminat altına alınmasını isteyebilir.

Anonim Şirketlerde Ticaret Siciline Tescil ve Geçerlilik

Bölünme genel kurul tarafından onaylandıktan sonra yönetim kurulu bölünmenin tescili talep eder. Kısmi bölünme durumu varsa ve bu sebeple devreden şirket sermaye azaltmışsa sermaye azaltmaya ilişkin esas sözleşme değişikliği de tescil ettirilir. Tam bölünme varsa devreden şirket tescil ile birlikte fesh edilmiş olur. Ticaret siciline bölünmenin tescil edilmesiyle bölünme geçerlilik kazanır. Tescil ile devredenin malvarlıkları devralan şirkete geçer.

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz